Druga istotna kwestia to oczywiście Cypr - też sprawa wiadoma nie od dziś, póki Ankara nie ustąpi, raczej tureckie członkostwo w Unii Europejskiej nam nie grozi.

Do tego dochodzą: przypadki stosowania tortur w tureckich więzieniach, ze stosowania kary śmierci Turcja się wycofała; pozostaje aktualna kwestia służby wojskowej, która w Turcji jest obowiązkowa, trwa 15 miesięcy (dla osób po studiach wyższych 5,5 miesiąca) i nie ma możliwości zamiany na żadną służbę zastępczą, ewentualnie można się wykupić (z tym że jest to koszt 13,000 USD i idzie się wtedy do wojska na miesiąc). I - last but not least - pozostaje kwestia praw kobiet.

Od czasów Atatürka teoretycznie kobiety mają równe prawa z mężczyznami i to zapewnia im konstytucja, ale wiadomo, jak wygląda to w praktyce. W skrócie mówiąc, im dalej na wschód, tym gorzej. Rocznie dochodzi do kilkudziesięciu tysięcy wielu przypadków morderstw "honorowych", dokładne statystyki są niemożliwe ze względu na rozmaite dziwne "samobójstwa" - odkąd pod naciskiem Unii Europejskiej w 2005 kary za morderstwa honorowe zostały zrównane ze standardowymi morderstwami rodziny najczęściej radzą sobie w taki sposób. Ewentualnie delegowany jest młodszy brat ofiary, który jako nieletni dostanie niższy wyrok. Oprócz tego częste przypadki małżeństw aranżowanych, najczęściej kazirodczych pomiędzy bliskimi kuzynami. Istnieją niby organizacje pozarządowe, które zajmują się pomocą kobietom w dramatycznych sytuacjach, ale ciągle to jest kropla w morzu potrzeb. UE zarzuca też rządowi, że nie zapewnia żadnej ochrony kobietom poszkodowanym w wyniku przemocy domowej - i tu też ma rację, niestety.

Burdele są legalne, korzystanie z tych przybytków to standard i nie spotyka sie z żadnym społecznym potępieniem. Wiadomo, w patriarchalnym społeczeństwie istnieje wyraźna dychotomia - honor kobiety znajduje się między jej nogami, facetowi wolno wszystko z powszechną na wschodzie zoofilią włącznie (tego tematu już oszczędziłam turystom). W burdelach pracują albo cudzoziemki (głównie Rosjanki czy Ukrainki) albo też Turczynki, które pohańbiły honor rodziny i jakimś cudem udało im się zwiać przed tatusiem, wujkami czy braćmi. Najczęściej uciekają wtedy do zupełnie innego miasta i jest to jedyna opcja żeby mogły jakoś zarobić na życie - wykształcenia czy doświadczenia zawodowego nie mają. Zdarzają się też przypadki sprzedawania dziewczyny przez rodzinę lub męża do burdelu. Kobiety w Turcji ogólnie maja raczej przerąbane i w sumie nie wiem czy taka prostytutka ma specjalnie gorzej niż mężatka (wg ostatnio przeprowadzonej ankiety 80% Turków popiera przemoc domową). Jak to wygląda w praktyce: czytałam ostatnio historię kobiety sprzedanej przez własnego męża do burdelu. 70 klientów dziennie, zero zabezpieczenia, kilka razy zachodziła w ciążę więc była poddawana aborcji, a kiedy w końcu udało jej się uciec, podbiegła do policjanta prosząc o pomoc - a ten odprowadził ją z powrotem i jeszcze dostał zniżkę w zamian za przysługę. Ale są i takie które nieźle zarabiają na tym interesie, z reguły te, które same sobie wybrały taki zawod.

Mentalność turecka to jest trudny temat. Szczerze mówiąc nie lubię generalizować, zwłaszcza że kraj jest bardzo zróżnicowany. Na prawie 80 milionową populację niecałe 50 mln stanowią Turcy, reszta to mniejszości narodowe, głownie Lazowie, Czerkiesi i Kurdowie, różnice w tradycji i kulturze bywają ogromne - np. u Czerkiesów osoby spokrewnione do 7 pokolenia uważane są za rodzinę i nie powinny zawierać małżeństw, Turcy i Kurdowie już w przypadku rodzeństwa ciotecznego nie widzą problemu. Różnice kulturowe w małżeństwie w ogóle są w Turcji podstawą do orzeczenia rozwodu. Z grubsza rzecz ujmując - im bardziej na zachód, tym bardziej starają się europeizować, im bardziej na wschód - tym na odwrót. Miałam okazję pracować z Turkami z różnych miejscowości, i widać jakie potrafią mieć rozmaite poglądy i różne podejście do życia, bardzo dużo zależy od rodziny, czy jest konserwatywna czy liberalna.

Plażowe lowelasy to ukochany temat turystów, a turystek zwłaszcza. Jak człowiek trochę tam posiedzi, i to jeszcze na zasadzie użerania się a nie wakacji, no to przeciętny żeluś takiego piorunującego wrażenia nie robi, ale jak kobity przyjeżdżają tam pierwszy raz to mogą być zauroczone egzotyką. Różne ciekawe przypadki mi się trafiały, zwłaszcza że niektórym się zbierało na zwierzenia i traktowały mnie jak ciocie dobrą radę. Radę najchętniej dałabym jedną wszystkim - kubeł zimnej wody na łeb i używajcie prezerwatyw, ale ze względu na ewentualne reklamacje wolałam się powstrzymać. Jedno trzeba tamtejszym Casanovom przyznać - nie są aż tak nachalni jak Arabowie i chyba bardziej rozgarnięci, bo reagują na magiczne słowo w dowolnym języku, po turecku, angielsku, polsku nawet (lub wyciągnięty środkowy palec) - i po prostu znikają.